Paşinyan Rusiyaya açıq xəbərdarlıq etdi
Tərəfdaş ölkələrin əslində bir-biri ilə ticarət qarşıdurmaları yaşadığı bir birlik necə ittifaq sayıla bilər? Bu gün Aİİ-də yaranmış böhran artıq yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi xarakter daşıyır.
Qanunvehedef.az xəbər verir ki, bunu erməni analitik Razmik Akopcanyan deyib.
“Paşinyanın Avropaya inteqrasiya kursu və Aİİ-nin vəziyyəti ilə bağlı bəyanatları təkcə ölkənin daxili müzakirəsini deyil, həm də birliyin öz daxilində yetişməkdə olan daha genişmiqyaslı böhranı əks etdirir. Uzun müddətdən sonra ilk dəfə bu qədər açıq və birmənalı qiymətləndirmə səsləndirildi: problem Ermənistanda deyil, Aİİ-nin işləməyən mexanizmlərindədir. Əslində, Paşinyan ekspert dairələrində artıq uzun müddətdir deyilən fikirləri səsləndirib. Qarşılıqlı fayda əsasında iqtisadi platforma kimi nəzərdə tutulan bu birlik getdikcə daha çox institusional zəiflik əlamətləri nümayiş etdirir. Ermənistan mallarına tətbiq olunan məhdudiyyətlər, inzibati maneələr, mübahisələrin həlli üçün effektiv mexanizmlərin olmaması inteqrasiya ideyasının özünü sarsıdır.
Paşinyanın sözlərinə xüsusi əhəmiyyət verən məqam ümumi beynəlxalq kontekstdir. Çox yaxın zamanda dünya ictimaiyyəti Qazaxıstan Prezidenti Qasım-Jomart Tokayevin faktiki olaraq açıq şəkildə Putini Ukraynaya qarşı müharibəni dayandırmağa çağırdığının şahidi oldu. Bu hadisə göstərdi ki, hətta formal olaraq müttəfiq sayılan strukturların daxilində belə iştirakçı ölkələrin mövqeləri heç də həmişə Moskvanın xətti ilə üst-üstə düşmür. Üstəlik, artan ziddiyyətlər artıq diplomatik ifadələrin arxasında gizlədilə bilməyəcək həddə çatır. Beləliklə, Paşinyanın tənqidi daha geniş bir tendensiyanın tərkib hissəsidir. Aİİ-yə üzv müxtəlif ölkələr Rusiyanın xarici siyasətinin nəticələrini, sanksiya təzyiqlərini və ümumi iqtisadi qeyri-sabitliyi fərqli şəkildə hiss edir. Lakin nəticə eynidir: iştirakçılarını gücləndirməli olan birlik onlar üçün əlavə risklər yaratmağa başlayır.
Bunu xüsusilə Ermənistan daha kəskin şəkildə hiss edir. Bir tərəfdən ölkə formal olaraq Aİİ-nin üzvü olaraq qalır, digər tərəfdən isə iqtisadi baxımdan bu iştirakın məqsədəuyğunluğunu şübhə altına alan məhdudiyyətlərlə üzləşir. Belə olan halda məntiqi bir sual yaranır: tərəfdaşların faktiki olaraq bir-biri ilə ticarət qarşıdurmaları yaşadığı bir qurum necə ittifaq sayıla bilər? Paşinyan bu paradoksu açıq şəkildə göstərdi. Ermənistan malları ittifaq bazarında maneələrlə üzləşirsə, maraqların qorunması mexanizmləri işləmirsə, deməli, söhbət artıq müvəqqəti çətinliklərdən deyil, sistemli bir böhrandan gedir. Bu kontekstdə onun Aİİ-nin sonunun başlanğıcı ilə bağlı xəbərdarlığı emosional bəyanat deyil, kifayət qədər rasional bir proqnoz kimi görünür.
İrəvanın diqqət çəkdiyi əsas problem Aİİ daxilindəki disbalansdır. Birliyin ən böyük iqtisadiyyatına malik olan Rusiya faktiki olaraq oyun qaydalarını müəyyən edir. Lakin bu qaydalar getdikcə daha çox birtərəfli xarakter alır. Siyasi maraqlar iqtisadi maraqları üstələməyə başlayanda isə inteqrasiyanın öz məntiqi zərər görür. Ermənistan mallarına tətbiq olunan məhdudiyyətlərlə bağlı vəziyyət belə yanaşmanın bariz nümunəsidir. Malların sərbəst hərəkətini təmin etməli olan birliyin qarşısında tərəfdaşlıq münasibətlərindən daha çox ticarət müharibəsinin elementlərini xatırladan maneələr yaranır. Bu isə qarşılıqlı etimadı zəiflədir, iştirakçı ölkələri alternativ inkişaf istiqamətləri axtarmağa vadar edir. Paşinyanın bəyanatlarını təkcə Moskva üçün deyil, həm də Aİİ-nin digər iştirakçıları üçün bir siqnal kimi qiymətləndirmək olar. Bu, mövcud modelin ciddi şəkildə dəyişdirilməsinə ehtiyac olduğu barədə verilən mesajdır. Əks halda, birlik öz aktuallığını itirmək riski ilə üzləşir”, - o bildirib.
Qanunvehedef.az
